Doğru Sözcük Seçimi: Tercüman, Mütercim, Çevirmen, Çevirici

02.02.2015
Doğru Sözcük Seçimi: Tercüman, Mütercim, Çevirmen, Çevirici

Meslek kodu 2643.11 yazıyor Türk Meslekler Sözlüğünde. Meslek adı ise Tercüman (İngilizce). 2643.02 kodlu meslek adı ise Mütercim yine aynı sözlüğe göre. Tarih 01.04.2013. Bir güzide üniversitemiz ise Çevirici alımı yapıyor bünyesine. Yine aynı üniversitede Mütercim Tercümanlık Bölümü var. Haliyle, mezun olduğumuz bölümün adı ise Mütercim Tercümanlık oluyor.  Kitapların üzerinde çevirmenin adı yazıyor. Türk Dil Kurumu ile noktalıyoruz kavram incelememizi.

Türk Dil Kurumu tarafından basılan 2010 tarihli Türkçe Sözlüğü'ne göre Tercüman sözcüğünün birinci anlamı çevirmen. İkinci anlamı ise mesleğimiz ile pek ilişkili değil. Mütercim sözcüğünün anlamı da çevirmen yine TDK Türkçe Sözlüğe göre. Çevirici demek ise çevirmen demektir diyor Sözlüğümüz. Çevirmen ise Sözlüğümüze göre "1. Konuşmayı bir dilden başka bir dile çeviren kimse, çevirici, dilmaç, tercüman, dragoman. 2. Herhangi bir metni bir dilden başka bir dile çeviren kimse, çevirici, dilmaç, tercüman, mütercim." Noterlik yemin tutanağında ise tercümanlar için diye başlayan bir ifade var.

Türk Meslek Sözlüğüne göre meslek mensubu en az ön lisans mezunu olmalı. Noterlik Kanununa göre ise bu mesleği görev olarak benimseyen kişi Noterin kendidir. (Bkz: Noterlik Kanunu, Sekizinci Kısım, Noterlerin Genel Olarak Yapacakları İşler, Madde 60, Alt Madde 6). Noterlik Kanununun bir de Yönetmeliği var elbette. Bu Yönetmeliğin 96. maddesi ise Çevirme işlemlerini düzenlemiş. Bu maddeye göre "Noterin, çevirmeyi yapanın o dili veya yazıyı doğru olarak bildiğine, diplomasım veya diğer belgelerini görerek veya diğer yollarla ve hiçbir tereddüde yer kalmayacak şekilde kanaat getirmesi gerekir." Yani, Türk Meslek Sözlüğünde belirtildiği gibi en az önlisans eğitimi mezunu alma şartını kaldırmış bu Yönetmelik.

Mesleki Yeterlilik Kurumunda da birtakım mesleki düzenleme çalışmaları yapıldı kısa bir süre önce. Mesleki Yeterlilik Kurumu ise mesleğimizi Avrupa Yeterlilik Çerçevesi (AYÇ) Referans Seviyeleri içinden seviye 6 olarak belirlemiş.

Dışişleri Bakanlığı büro hizmetlerinde görevlendirilmek üzere Üniversitelerin en az 4 (dört) yıllık eğitim veren İngiliz, Fransız, Alman Dili/Eğitimi/Edebiyatı Mütercim-Tercümanlık veya Çeviribilim bölümlerinden veya eğitim fakültelerinin İngilizce, Fransızca veya Almanca Bölümleri ile bunlara denkliği yetkili makamlarca kabul edilen yurt içi ve yurtdışındaki yüksek öğretim kurumlarından mezun olmak şartını haiz kişileri mütercim unvanıyla atamış. Bu yazımızda kamu kurumlarına yapılan atamaları detaylandırmak niyetinde değiliz.
Türkiye Cumhuriyeti Devleti ise Avrupa Birliğine üye olabilmek için "uzman mütercim" yetiştirme yükümlülüğüne imza atmış durumda. Bu bağlamda düşündüğümüzde Adliyelerin bilirkişi listelerinde birçok dilde çeviri yapma yetkisini almış bilirkişinin bulunduğunu söylemek de bu noktada faydalı olacaktır.

Elbette tüm mesleklerin kendine özel sorunları vardır. Çevirmenliğin de birtakım sorunlarının olması kaçınılmazdır. Ancak, mesleğin adından hareketle ortaya koyduğumuz bu karmaşık analiz umarız ki ilerleyen senelerde hiçbir tartışmaya neden olmayacak şekilde düzene kavuşur. Aksi takdirde, TNB tarafından düzenlenen 5 nolu genelgeler devam edebilir, Japonlar ise bizi çok zaman rencide etmeye devam edebilirler.

Emrah Büke


 
Gösterim : 935
Aşağıdaki formu kullanarak yorum yazabilirsiniz