HEM ESER SAHİBİ HEM DEĞERLİ ENTELEKTÜEL: ÇEVİRMEN

01.04.2015

HEM ESER SAHİBİ HEM DEĞERLİ ENTELEKTÜEL: ÇEVİRMEN
Kimilerine göre sadece elindeki metnin içeriğini farklı bir dile adapte eden kişi olmanın ötesine gitme şansı olmayan hatta metnin sadece içeriğine değil anlatım düzeyine de sıkı sıkıya bağlı kalmak zorunda olan çevirmen aslında tüm bu düşünce ve yaklaşımların aksine metnin içeriğini çoğu zaman orijinal metnin yazarından bile daha mükemmel ve özenli anlatım becerisine sahip değerli bir entelektüeldir.  Çevirmenler için entelektüel tanımı yapılmasını abartılı bulup karşı çıkacaklar mutlaka olacaktır ama onlara itirazlarını bildirmeden önce bu kelimenin tanımını iyi araştırmalarını önermekteyiz.
Aslında çevirmenin değerli bir entelektüel kabul edilebileceğini düşünmenin ötesinde, bu potansiyel ve birikime çevirmenin zaten sahip olması gerektiği kanaatini taşıyanlardanım. Bu fikre de uzun bir süredir çevirmenlik yapmanın getirmiş olduğu deneyimin doğal bir sonucu olarak sahip olduğumu belirtmek isterim. Gerçekten de iki dilde bilgi ve anlatım becerisine sahip olup sürekli bu becerisiyle çeviri gibi bir hizmet sunan çevirmenlerin bu başarılı performansı, ancak orijinal metnin yazarı kadar bilgi ve anlayışa sahip olduklarında ortaya koyabileceği açıktır. Sözgelimi, bir medikal çevirmenin hekim olması şart değildir elbette ancak metnin içeriğindeki konuyu hekim kadar bilmesi ve ilgili konu başlıklarında hem araştırma yapacak hem de yaptığında sonuçları anlayıp doğru değerlendirecek düzeyde bilgiye sahip olması kesinlikle gereklidir. Hepimizin bildiği gibi, internetteki hatalı bir ifade veya algılama birden çok metinde yer bulabilmekte ve konuya hâkim olmadığı halde bu alanda çeviri yapmaya çalışanlar tarafından adeta bulaşıcı hastalık gibi yayılabilmektedir.
İçerikteki bilginin her anlamda doğru ve eksiksiz aktarıldığı durumlarda da artık orijinal metnin yazarı ile çevirmen arasındaki anlatım gücü ve beceri farkı ortaya çıkacak ve çoğunlukla çevirmenin lehine daha yüksek olan bu potansiyel kendisini çeviri düzeyinde gösterecektir. Edebi metinlerde çevirmenin yazardan daha güçlü anlatıma sahip olması çok rastlanılan bir durum değilse de teknik, hukuki ve medikal metinlerde görülmesi muhtemel bir durum olacaktır. Özellikle Türkçe dili yönünde yapılan akademik ve medikal metinlerde mutlaka bu metinlerin diline vakıf bir çevirmenin anlatım becerisi, metnin Türkçe’ye kazandırılmış halinin rahatlıkla okunup algılanmasında çok değerli katkı sağlayacaktır. Çoğunlukla da orijinal metnin yazarını bile kıskandıracak güzellikte bir dil becerisi ortaya koyabilecektir. Bunun tersi durumda ise belki de orijinal dilinde mükemmel yazılmış bir metnin dilimize başarısızca çevirisi bizleri bu metinden sağlayacağımız yarar ve kazanımdan mahrum bırakacaktır. Biz gene de gerçek çevirmenlerin rol alacağı çeviri performansının her zaman olumlu sonuçlarla hatırlanacağı kanısındayız.
Örneğimizde de görüldüğü gibi, ülkemizdeki oranı sahte çevirmenlerle karşılaştırıldığında nispeten daha az olan gerçek çevirmenlerin, çeviri projelerinden kalan zaman dilimlerinde kendilerini çeviri yaptıkları alan bakımından bilgiyle donatıp geliştirirken, çeviri yaptıkları dil çiftlerinde değerli akademik eser ortaya koyabilecek düzeyde dilbilgisi düzeyi ve anlatım becerisi yönünden de zenginleştirecek zihinsel faaliyet ve çalışmalara yönelmeleri son derece büyük önem ve anlam taşımaktadır.
Asla unutulmamalıdır ki çeviri bir eserdir, çevirmen de eser sahibidir. Tabii ki gerçek çevirmense…

Ümit Yakup Dural

Gösterim : 597
Aşağıdaki formu kullanarak yorum yazabilirsiniz