Kadim Çeviri'ye Bakış

09.07.2015

Kadim Çeviri’ye Bakış


Çeviri; insanlık tarihinin başlangıcından bu yana kişileri, kabileleri, milletleri, devletleri, medeniyetleri ve kültürleri birbirine yaklaştıran birbirleriyle kaynaştıran dünyanın en kadim işidir. Dil bilen çeviri ehli kişilere tüm zamanlarda önem atfedilmiştir çünkü medeniyetler birbiriyle anlaşmalarını veya anlaşamamalarını bu insanlara borçludur. İnsanları birleştiren de ayrıştıran da iletişimdir,  uygarlıklar arasındaki iletişim ise varlığını kaynak metin ile erek metin arasındaki aktarım döngüsüne borçludur. Uygarlık tarihi bakımından çevirinin, çağlara göre farklı aşamalarda ele alınması mümkündür. Yani ilk çağlarda ortaya çıkan çeviri gereksinimleri ile günümüz arasındaki çeviri alan ve gereksinimleri arasında oldukça büyük farklar vardır. Büyük toplum kitlelerini etkilemesi bakımından özellikle dini metinlerin ortaya çıkması ve bunların farklı kültürlere aktarılması ihtiyacı çevirinin insanlık tarihinde daha önemli bir misyon üstlenmesine yol açmıştır. 
Peki, böylesine kadim bir iş kolu yüzyıllar boyunca sessiz sedasız insanlık tarihine, bilime ve sanata hizmet ederken nasıl oldu da çeviri bu zamana kadar başlı başına akademik bir çerçevede değerlendirilemedi veya geçmişteki önemli çevirmenlerin namı tarihte yalnızca çeviri alanındaki şöhretleriyle alıp yürümedi? Aslında cevap basit; tek başına çeviri işi hiçbir zaman araç olmaktan öteye gidememiştir, bu yüzden de daima amacın gerisinde kalmıştır. İnsanın kimyası gereği asıl olan amaçtır. Çeviri ise amaca ulaşmak için gerekli diyalogu sağlamak üzere odaklar tarafından kullanılan araçtır. 
Kim bilebilir ki; hükümdarların arasındaki acımasız ego savaşlarında nice suçsuz günahsız çeviri erbabı yalnızca amaca hizmet eden çeviriyi yapmaktan ötürü canından olmuştur. Bu yazıyı yazarken, şüphesiz Hollywood filmleri başta olmak üzere, birçok görsel sahne aklımda bu tür senaryoların canlanmasına sebep oluyor. Şayet tarih bu tür olaylara tanıklık ettiyse, tüm bu mazlum çevirmenleri saygıyla anıyor ve yüce Tanrıdan çeviri şehitleri adına rahmet diliyor ve ruhunuz şad olsun demek istiyorum. Ancak bizleri bir yerlerden duyuyor ve görüyor iseniz çeviri şehitlerine şunu da iletmek istiyorum ki; maalesef çeviri dünya üzerinde halen bir araç ve bu işle uğraşan kişilerin birçoğu çeviriyi halen hoyratça kazanç elde etmek için başvurulacak bir yöntem olarak görüyorlar. Bu durum ise çevirinin geleceği için biz çeviri işinde bulunanların bazen kaygı duymamıza neden oluyor.
Çeviri tüm aşamalarıyla beşeri sermayenin ürünüdür, çeviri işinin saygın hale gelmesi ve mesleki bir ahlak ve onura sahip olması bu işi yapan beşerin işine gösterdiği saygıyla paralellik gösterecektir. Bu minvalde, çeviri erbabının bu mesleğe yalnızca kazanç kapısı olarak bakmaması önem arz etmektedir. Umuyoruz ki çevirmenlerin de özverisiyle bu iş kolu zaman içerisinde saygınlığını ve mesleki onurunu pekiştirecektir.

Evren Barut

Gösterim : 728
Aşağıdaki formu kullanarak yorum yazabilirsiniz