Ticari, Hukuki ve Uluslararası İlişkilerde Çeviri Kalitesinin Önemi Üzerine

23.01.2015
Ticari, Hukuki ve Uluslararası İlişkilerde Çeviri Kalitesinin Önemi Üzerine

Filmlere adını veren çok az meslekten biridir "çevirmenlik". Yaşamın her alanında, bilimin her köşesinde imzası vardır çevirmenin. Bazen tahminlerin ötesine geçer, bir yaşam olur. Birleşmiş Milletlerin o büyük salonlarında, sırayla yerleşik çeviri kabinleriyle medyada göz önünde bulunan sözlü çevirmenlik yanında bilimin, hukukun, ticaretin, milletler arası ilişkilerin temel noktasında bulunan çevirmenliğin kalitesi ise hiç şüphesiz anlamlı bir konudur. Bu yazımızda genellemeler yapmadan özel bulgular üzerinden çevirmenliğin ülkemizdeki durumunu irdelemeye çalışacağız.
Ülkemizde yaklaşık 80 adet mütercim tercümanlık bölümü bulunuyor. Ayrıca iki yıllık bir programla eğitim veren ön lisans düzeyindeki eğitim kurumlarının da sayıları artış gösteriyor. Çeviribilimin görgül bir alan olduğu düşünülürse eğitim açısından iki yıl ve dört yıl süren bölümlerin katma değerleri ayrıca bir yazının konusu olabilir.
Ön lisans ve lisans düzeyinde eğitim veren kurumları bir yana bırakalım, 6 aylık kurslarla çevirmenlik mesleğini güvence eden kurumlar da var ülkemizde. Ayrıca, İnternet üzerinde küçük bir çalışma yaptığımızda bazı üniversiteler de uzaktan eğitim programlarıyla çevirmenlik sertifikaları vermektedir.
Eğitim sonrasında mesleğe kavuşan profesyonelleri incelediğimizde karşımıza çok renkli bir tablo çıkmaktadır. Öyle ki; her yıl güncellenen adliye bilirkişi listelerinde asıl mesleği başka olan kişilerin de bir veya birden çok dilde çevirmenlik yaptığı açıkça görülüyor.
18.01.1972 tarih ve 1512 sayılı Kanunun 96. maddesinde de bahsediliyor çevirmenlik mesleğinden. Ancak, kanunun kabul edildiği dönemin şartlarından olsa gerek çevirmenlik mesleği "çevirme işlemleri" olarak anlatılıyor Kanunda. Kanun Koyucu, belki de ilerleyen tarihlerde bu Kanunu çevirmenlik mesleği ve çeviribilim gereklilikleri göz önünde bulundurularak tadil edecektir. En fazla çevirmen ihtiyacı duyulan kurumlardan birisi olması nedeniyle Noterlikler en önemli istihdam kaynaklarının başındadır diye düşünüyoruz.
23.01.1990 tarih ve 5 nolu genelge içinde değinilen "çevirme" işlemlerine ait önemli bir husus vardır. Adı geçen genelgede Adalet Bakanlığı Hukuk İşleri Genel Müdürlüğü tarafından TNB'ye bir konu üzerine açıklama yapılmış. Bu açıklamada çevirmenlerin daha özenli bir şekilde seçilmesi gerektiğinden bahsedilmiş.
Yine ülkemizden bir kültür mirasının aktarılması sırasında yaşanan ilginç bir olay yazımızın sonuna gelirken anlamlı bir örnek olacak. "Ya olduğun gibi görün ya da göründüğün gibi ol" sözü ile ulusumuzda ve ulusumuzun ötesinde tüm dünyada tanınan Mevlana'nın sözü Japoncaya tercüme edildiğinde Japonlar duruma çok gülmüşlerdi. Çünkü "Olan şeyi gibi olmakla aynı zamanda ya da olmak için olduğu gibi olan şeyi olunuz"* gibi anlamsız bir çeviri ile karşımıza çıkıyor kültürel varlığımız.
Ülkemizde idareimashalat politikalarıyla bir yere varılamayacağına kanaat getirdiğimiz çevirmenlik mesleğinin son dönemlerde Mesleki Yeterlilik Kurumunun çalışmalarıyla bir düzene kavuşacağını umut ediyoruz.

Emrah Büke

*http://www.zaman.com.tr/gundem_mevlananin-sozunun-yanlis-tercumesi-japonlari-gulduruyor_596239.html (Erişim tarihi: 23.01.2015)  

Gösterim : 573
Aşağıdaki formu kullanarak yorum yazabilirsiniz